Sesorah

Sesorah utawa pidhato utawa tanggap wacana ya iku njlentrehaké idhe utawa pokok pikiran kanthi wujud tembung- tembung kang diucapaké marang wong akéh. Tujuan lan isi tanggap wacana utawa pidhato iku werna- werna, ana kang tujuane kanggo menéhi hiburan, menéhi informasi, utawa ajak- ajak marang kang rungokaké supaya nindaki apa kang dikarepaké pemicara.

Sampun kawuningan, bilih nindakaken ayahan minangka pranatacara tuwin pamedhar sabda utawi sesorah menika dados punjering kawigatosan. Supados nengsemaken ing samudayanioun, pramila kedah nggatosaken:

1.      Busana (Ageman)

Anggenipun ngadi busana kajumbuhna kaliyan kaperluwanipun, wonten ing adicara menapa ingkang badhe dipunayahi. Umpaminipun wonten ing pahargyan penganten, langkung prayogi ngagem busana kejawen jamgkep. Ewa semanten mgagem busana sanesipun inggih boten lepat bokbilih kepanggih “kok ngijeni”. Nanging inggih tansah agatosna bab trapsilaning ngrasuk busana.

2.      Subasaita (Trapsila, Tata Krami)

Trapsila ingkang kirang ugi badhe ngirangi kawibawan, ingkang wasana lajeng dados kirang nengsemaken. Solah bowa sampun ngantos kadamel-damel, prayogi ingkang prasaja kemawon, anteng, manteb, nanging mboten kaken.

3.      Swara (Vokal, Basa Populer)

Kedaling lesan kedah kagladhi, supados saged langkung cetha kedaling swanten. Pocapan inggih mekatan ugi, kaudia saged mbedak-mbedakaken swantening tembung-tembung inkang medal kanthi cetho. Kados pundhi rindhik rikatipun, mandhap minggahipun, sampun ngantos kesesa, nanging ugi sampun ngantos nglentreh sanget.

4.      Basa Tuwin Sastra

Ngudia tambahing seserapan ing babagan basa tuwin sastra, jalaran menika mujudaken kabetahan baku tumpraping pranatacra saha pamedhar sabda. Basa ingkang kaginakaken kedah miturut tuntunanging sastra ingkang leres. Pamilihing tembung ingkang salajengipun dipunronce ukuran ingkang trep, luwes, sae, wasana sekeca kapirangaken. Manggihi jaman menika, prayogi ngagem tembung-tembung ingkang prasaja kemawon. Ringkesanipun basa ingkang komunikatif menika basa ingang kedah angengeti:

1)      Sinten ingkang gineman

2)      Sinten ingkang dipunajak gineman

3)      Dinten ingkang dipun ginem

4)      Swasana nalikanipun gineman

5)      Sami mangertosi ingkang dipunginemi.

                                                                                                

Pranatacara utawi pamedar sabda kedah nggatosaken perkawis-perkawis ingkang kedah dipun gatosaken tuwin perkawis-perkawis ingkang kirang mranani ingkang midhanget. Perkawis-perkawis ingkang kedah dipun gatoskaen inggih punika:

1)      Jumeneng kanthi sigrak tuwin jejeg, sikaping suku megar metawis kalih jobin, percaya diri.

2)      Asta ngapurancang, sarira radi ndegeg, janggut katarikm namung sampun katingal kaku.

3)      Polatan katingal sumeh, namung mboten katingal kadamel-damel.

4)      Mriksani dhumateng para pamirsa kanthi trapsila.

5)      Penggalih dipunsarehaken, supados suwanten mboten kepireng ndredheg.

6)      Wiramaning wicara ingkang cetha sarta kajumbuhaken kaliyan kawontenan.

7)      Suwanten mboten perlu sora,ingkang cekapan ananging wijang.

8)      Ngagem basa ingkang alus, ananging mboten perlu basa ingkang muluk-muluk, supados gampil dipunsuraos dening ingkang midhangetaken.

9)      Pangandikan mboten perlu muter-muter, ingkang cekak, ananging saged nyakup punapa-punapa ingkang badhe dipunkajengaken.

Rantamaning sesorah, antawisipun:

1)      Salam pambuka

2)      Purwaka inggih menika ngunjukaken puja-puji marang ngarsanipun Gusti saha atur panuwun marang para rawuh sarta ingkang mbiyantu lampahing adicara.

3)      Surasaning basa/ isi/ wos sesorah inggih menika uderaning bab ingkang dipunwedharaken.

4)      Dudutan/ simpulan inggih menika inti sarining wedharan.

5)      Wasana inggih menika atur panuwun saha atur nyuwun pangaksami anggenipun nindakaken jejibahan.

Jinisipun pidhato utawi sesorah saged kabentenakan dados warni sekawan:

1)      Sesorah Kanthi Cara (Model) Apalan

Sakderengioun sampun damel seratan sesorah lajeng dipunapalaken  tembung ngantos ukaranipun presis kaliyan cathetan. Dados mboten mawi utawii wonten pamanggih-pamanggih enggal, amargi sampun kapurba dening cathetan, cara menika asring dipunginakaken dening lare-lare ingkang nembe gladhen utawi ajar.

2)      Sesorah Kanthi Cara (Model) Naskah Utawi Teks

Juru pamedar sabda saestu bekta naskah, teks utawi cathetan pidhato lajeng dipun waos sawetahipun, boten dipunapalaken. Cara menika asring dipungunakaken dening pejabat utawi punggawaning negeri, mliginipun ing upacara-upacara resmi.

3)      Sesorah Kanthi Cara (Model) Dadakan Utawi Impromtu

Cara pidhato mboten kanyana-nyana saderengipun menawi badhe dipunaturi sesorah utawi ndadak ing adicara menika lajeng di[unaturi sesorah. Piyantunipun kedah ingkang sampun beken lan padatan kersa medhar sabda. Cara menika kedah trampil ing pamicara saha kathah pengalaman saha seserepanipun.

4)      Sesorah Kanthi Cara (Model) Eksemporan

Juru pamedar sabda ngasta utawi damel cathetan alit minangka gaman utawi pangemut-emut ututaning ingkang badhe dipun ngendikakaken. Cathetan wau namung wos0wos utawi garis ageng ingkang badhe dipun aturaken kemawon, ing salajengipun samangke badhe dipun ngrembakaken kanthi pemanggih-pemanggih enggal ingkang salaras kaliyan swasana nalikanipun saweg pidhato.

Conto Sesorah Dinten Sumpah Pemuda

Assalamualaikum Wr. Wb.

Bapak Kepala Sekolah ingkang satuhu kula bekteni, Bapak/Ibu Dwija saha karyawan SMA Negeri 11 Sembada ingkang satuhu kinurmatan, sarta kanca-kanca ingkang kula tresnani. Ingkang sepisan sumangga kula panjenengan sedaya ngaturaken puji syukur dhateng Gusti Allah ingkang maha welas asih ingkang tansah paring nikmat saha rahmat satemah kula saha panjenengan taksih saged pados ngelmu inggih menika taksih saged sinau wonten ing pawiyatan kita menika.

Kaping kalih, nuwun sewu kula sampun kumawantun jumeneng wonten ngarsa panjenengan sedaya saperlu badhe ngaturaken sesorah bab Sumpah Pemuda. Kula panjenengan sedaya tamtu sampun sami mangertos bilih tanggal 28 Oktober bangsa Indonesia mengeti dinten Sumpah Pemuda. Inggih menika salah satunggaling kedadosan sakral ingkang nedahaken dhateng sedaya tiyang bilih bangsa Indonesia bangsa ingkang anggadhahi semangat juang, semangat nyawiji bhineka tunggal ika, dados bangsa ingkang jumeneng kanthi jejeg.

Wondene wosipun Sumpah Pemuda inggih menika:

1.Kami Putra dan Putri Indonesia mengaku bertanah air satu, tanah air Indonesia

2.Kami Putra dan Putri Indonesia mengaku berbangsa satu, bangsa Indonesia

3.Kami Putra dan Putri Indonesia mengaku berbahasa satu, bahasa Indonesia

Wosipun sumpah saha prasetya menika wajib kula saha panjenengan sedaya jagi saha dipunwarisaken dhumateng putra wayah kagem mujudaken gegayuhan kamardikan saha gesang kanthi gemah ripah loh jinawi tata tentrem kerta raharja, adil saha sejahtera. Kita minangka siswa nggadahi jejibahan njagi semangat dalah mempeng anggenipun sinau.  Minangka pemuda kita ugi kedah semangat saha sregep anggenipun nyambut damel ngisi pambangunanipun bangsa.

Menika ingkang saged kula aturaken ngengingi babagan Sumpah Pemuda.  Pramila cekap semanten kemawon atur kula, mbok bilih kathah klenta-klentuning atur kula tansah nyuwun agunging pangaksami.

Wassalammuallaikum Wr. Wb.

Kapetik saking : LKS Kawuryan SMA/MA/SMK Kelas XI Semester 2 Tahun Pelajaran 2016/2017

http://ohbaru.blogspot.co.id/2014/07/kumpulancontohsesorahpidatobahasajawa.html